|
قباي قشقايي برقامت يك برج
|
.JPG)
|
برج "قبا" با نماد معماري ايراني از جنسي ديگر پا به عرصه مي گذارد.
|
تهران _ 3 آذر 1384
پايگاه اطلاع رساني شهرسازي و معماري، سهيلا بيگلرخاني:
سر به سينه آسمان ساييده ، در انتظار قبايي تا بر تن كند، به جستجوي هويت گمشده.
برج مي بالد و قد مي كشد، لايه به لايه. به نام موقت "قبا" ناميده مي شود به احترام آنچه كه قرار است سيمايش باشد. برج "قبا" در ميان كرج جا خوش كرده. ميان ميان. چهار راه طالقاني، گوشه جنوب شرقي.
لايه ها كه تكميل شد، لباس زن قشقايي افراشته ترين برج كرج را در بر مي گيرد، تا نخستين برجي باشد كه با نماد هويت ايراني از جنسي ديگر پا به عرصه شهر گذارد.
نماي برج قبا از طرح لباس زن قشقايي الهام گرفته شده. پيش از اين شايد تنها استفاده از طاق ضربي ها نماد معماري ايران به حساب مي آمد، اما معمار اين برج تصميم گرفت، الگوي ديگري براي پيوند معماري و هنر ايراني پيدا كند. الگويي مبتني بر عناصر عمودي.
محمود نجاري سي سي ،مدرس دانشگاه هنر و معمار برج قبا از تولد اين ايده مي گويد:« اين برج قرار بود برجي كاملا مدرن باشد. چرا كه در بهترين نقطه كرج به لحاظ تجاري واقع شده است.»
طراحي برجي مدرن با ويژگي هاي ايراني براي وي که به احياي هويت ايراني در شهرها مي انديشيد، ابتدا دشوار مي نمود. به ويژه آن كه ساختمان بلند مرتبه در معماري ايراني جايگاه تاريخي ندارد. يكي از بلندترين آثار معماري سنتي ايران كاخ عالي قاپوست كه بيش از 6 طبقه ندارد.
«كرج به عنوان شهري كه منطقه اي ييلاقي به حساب مي آيد، همواره تداعي كننده باغشهر بوده. به همين دليل شايد عنصر فضاي سبز بتواند عنصر غالبي در هويت بخشي به طرح هاي معماري در كرج باشد. اما در اين مورد خاص عناصر ديگري مد نظرم بود.در نتيجه فكر كردم شايد بتوانم از معماري ايران وام بگيرم. يعني موضوع را به عنوان يک پروژه ملي ببينم. پروژه اي که از تكنولوژي روز دنيا استفاده مي كند و كاملا مدرن است. اما سيماي آن شبيه ساختمان هاي غربي نيست.»
پيکره اي از آهن با لباسي از ابريشم
شب است. "قبا" افراشته در كنار خيابان جا خوش كرده. اندام غول پيكرش عابران را به نظاره نشسته. شهروندان كرج بي نيم نگاهي به برج راه خود را در پيش دارند. "قبا" همخوان نيست با سا ختمان هاي كهنه و فرسوده كنار خود . هنوز نور به پيكرش نتابيده تا در تضاد اين چهار راه، از تاريكي درآيد. پيكري از آهن و فولاد به نشانه شهر نوين و سازه هاي كوچك فرسوده پيرامون به يادگار از شهري كه ييلاق بوده.
سر كه به آسمان بلند مي كني، كوچك مي شوي يك آن. قرار است اين پيكره فولادي لباسي از جنس عشاير به تن كند ، به پاسداشت ايراني بودن.
به اعتقاد "سي سي" نماد معماري ايران فقط اين نيست كه از صورت ظاهري آثار قديمي به شكل كپي برداري در پروژه جديد استفاده شود.
« اگر در گذشته از طاق قوسي در بناهاي بزرگ زده مي شد، به خاطر اين بود كه بنا بتواند بار سازه را تحمل كند. بنابراين قوس متعلق به زمان خودش بود و نمي توانيم قوس را با مصالح جديد به بنا ديكته كنيم. »
سي سي معتقد است پيروي از اين شيوه در معماري به بهانه حفظ هويت ايراني غلط است. چه ظاهر و باطن كار با هم همخواني ندارد.
تولد يک ايده
يافتن ايده اي براي اجراي بلند مرتبه اي 17 طبقه ذهن معمار برج "قبا" را به خود درگير كرده بود.
«كارفرما كسي بود با نگاه بسيار مدرن و دغدغه من اين كه چطور اين پروژه را با شيوه مدرن و نمادهاي سنتي اجرا كنم. در حالي كه در معماري سنتي الگوي قابل ملاحظه ي براي بلند مرتبه نداريم . كار بسيار سختي بود.»
كتاب ها ورق خورد، تصاوير ديده شد و در اين ميان تصوير زنان قشقايي بود كه ذهن معمار طرح را به خود درگير كرد. لباس هايي با طراحي خاص و در رنگ هايي زيبا.
« كدام بيننده ايراني لباس زن قشقايي را نازيبا مي داند؟»
كتاب را مي گشايد و عكس را نشان مي دهد. «عکس هاي متعددي ديدم. از معماري ايراني گرفته تا هنر ايراني. در اين ميان يك عكس توجه مرا جلب كرد. عكسي كه تعداد زن قشقايي را در حالت رقص سنتي نشان مي داد. وقتي اين عكس را ديدم، ناخودآگاه اين زن ها را ذهنم به شكل يك ساختمان تجسم كردم. به نظر آمد اين طرح به خاطر اين كه ريشه در هويت ايراني دارد در نگاه هر ايراني زيباست. چه ما با جز جز اين تصوير در ضمير ناخود آگاه خود آشنا هستيم. بنابراين تناسبات و رنگ بندي لباس زن قشقايي دستمايه طراحي من در اين مجموعه شد.»
...و قبا متولد شد .
قبا 15 طبقه است با 2 طبقه زير زمين . هنوز پوسته اصلي خود را بر تن نكرده. تمام 17 طبقه اجرا شده و چند ماه آينده لباس زن قشقايي اين برج را زينت مي بخشد.
پا كه به دفتر "سي سي " مي گذاري ، اگر كمي تيز بين باشي، در ميان تصاوير ساختمان هاي مختلف تصوير"قبا" چشمت را مي گيرد. البته تصوير طرح آن در كامپيوتر. تصاوير را در صفحه مانيتور ورق مي زند. قسمت هاي مختلف را نشانه مي رود.
« اين بخش پايين دامن است و اين هم چين هاي دامن ...»
همه چيز به حساب آمده تا قبا زن قشقايي را در چشم مجسم كند. نماي دو طرف ساختمان با رنگ متفاوت اجرا مي شود تا تكه هاي روي دامن را با تاکيد بر عناصر عمودي تصوير كند و ميانه ساختمان شکلي ديگر به نشانه كمربند.
« براي اين كه تناسبات لباس زن قشقايي نشان داده شود، حجمي در بالا به شكل كروي شكل طراحي شد. اين بخش نه تنها به لحاظ فرم بلكه به لحاظ كاركردي نيز با بقيه بنا متفاوت است. اين بخش از بنا براي ساخت رستوران استفاده شده است. نوع طراحي گنبد كروي نور رستوران را نيز تامين مي كند.»
ايجاد تضاد بين دو بخش كناري و مياني برج به شكلي كه لباس را تصوير كند، از نكات ديگري است كه در طراحي برج لحاظ شده است.
«در فضاهاي كناري از تركيب ورق سياه كامپوزيت و عناصر عمودي آلومينيومي پنجره براي نماي كار استفاده كرديم كه در مقابل براقي و شفافيت ورق نقره اي كامپوزيت در نماي روي ساختمان نوعي تضاد ايجاد كند و زمينه لباس را تداعي كند. بالا تنه لباس هم با شيشه اجرا مي شود تا از بقيه بنا تفكيك شود.»
نور به جاي رنگ
قبا كه برتن برج طالقاني رفت ، ديدن آن در شب جذابيت ويژه اي دارد. چه نور پردازي اين برج به شكلي تعبيه شده، كه رنگ هاي متنوعي از لباس را در شب به نمايش بگذارد.
ايده به دنيا آمده بود، كارفرما هم راضي و شگفت زده، اما اجراي آن هم خود دنياي ديگر داشت. چه بخشي از كار پيش از طراحي اجرا شده بود.
«طراحي اين پروژه از ابتدا با من نبود. من وقتي وارد كار شدم كه اسکلت سازه تا نيمه اجرا شده بود. به همين دليل مجبور شدم براي طراحي پوسته بخش هايي را به كار اضافه كنم. اين كار بسيار مشكلي بود.با اين همه اين طرح حدود 95 درصد خواسته هاي من را تامين كرد.»
هر چند پيوند مدرنيته و هويت سنتي ايراني بيش از هر چيز ذهن "سي سي" را به خود مشغول كرده، اما گشاده دستي مي كند و از ويژگي هاي ديگر برج كمي مي گويد.
«از شيشه هاي دو جداره استفاده كرده ايم كه كمترين اتلاف انرژي را داشته باشيم. تمام شيشه هاي جداره بيروني ساختمان "سكوريت" است كه در موقع زلزله پودر مي شود و هيچ آسيبي به عابران خيابان نمي رساند. شيشه هاي جداره داخلي نيز "لامينت" است.(مانند شيشه خودرو) لاي دو لايه اين شيشه يك صفحه پلاستيكي وجود دارد. در نتيجه وقتي بشكند تكه هاي آن نمي ريزد.»
به گفته "سي سي" تمام سازه اين برج توسط يك دانشگاه آمريكايي تاييده علمي (سرتيفيكيت) مي گيرد. اين دانشگاه به لحاظ لرزه اي تمام جوش ها را تاييد مي كند.
«تمام بخش ها با وسواس و دقت بالا انجام مي شود، تا اين نماد بناي بلند مرتبه با تاكييد به هويت ايراني و با مقياس هاي كشيده كه براي نخستين بار در كرج اجرا مي شود، يك ساختمان خاص باشد.»
بناهاي اطراف اين منطقه هيچ تصويري از نمايي واحد در سيماي شهر را القا نمي کند. نمي دانم اگر "قبا" اين منطقه را آذين کند، مي تواند با بناهاي اطراف وارد گفت و گو شود.
شايد آمدن "قبا" سبب شود تا مديران شهري کرج فکري به حال سيماي آشفته اين شهر کنند.
سر به آسمان مي کشد تا سر را که بر مي داري به تماشايش، کوچکي را حس کني، در برابر قشقايي آهني.
|
|
نظر شما در مورد این خبر؟
|
|
|
|
@ 2006, Developed By
CHN. All Rights Reserved.
|
