كتاب «معمارى خانههاى ايرانى» بيانگر مرور همه جانبه معمارى و هنرهاى سنتى ايران است و براى هنرمنداني كه از تاريخ تمدن و فرهنگ ايران آگاه هستند، معمارى ايرانى را به تصوير ميكشد.
اهميت كتاب «معماري خانههاي ايراني» در كامل بودن تحقيق و ماهيت گسترده پژوهشى آن است، بهطورى كه پيوند چشمگيرى بينتاريخ، معمارى، هنرهاى تزئينى و برنامهريزى شهرى ايجاد مىكند.
اين اثر براى كسانى كه ازتاريخ تمدن و فرهنگ ايران آگاه هستند و معمارى ايرانى را نيز مىشناسند ولى منبعى كه جنبههاى مختلف اين مباحث را به شكلى معقولانه و منطقىكنار هم قرار دهد، در دسترس ندارند، بسيار سودمند است و به محققان اين رشته كمكهاى بسيار ارزشمندى مىرساند.
دكتر«فاطمه كاتب» انگيزه اصلى انتخاب موضوع اين كتاب اشاره كرد و گفت: «دليل اصلى اين انتخاب، در درجه نخست، توجه دادن ايرانيان مخصوصا نسل جوان به زندگى در خانههايى است كه بايد معنويت در آن شكل بگيرد. نخستين فضايى كه در شكلگيرى شخصيت انسانها تاثير دارد، همان مكانى است كه فرد در آن زاده ميشود و اين مكان، بسيار ارزشمند و مقدس است.»
وي در ادامه افزود: «شأن مكانى كه در آن درس اخلاق، حرمت، محرم و نامحرم و... مطرح مي شود قابل تأمل است. از اين روست كه خانه بايد الگويى داشته و طراحى آن داراى ويژگىهايى باشد كه تمام خواستهاى انسانى كه داراى ريشههاى مذهبى قوى است در آن شكل بگيرد و شخصيت اجتماعى افراد به تكامل برسد؛ ولى امروزه الگوى زندگى ما بنا به دلايل مختلفى دچار تغييراتى شده است.»
وي گفت: «براى آپارتماننشينان كه زندگى را در قوطىهايى بهنام خانه تجربه مىكنند كه از انعطاف روح انسانى بهرهاى ندارند، ديگر خبرى از زيبايىهايى كه در معمارى گذشته داشتهايم نيست و امروزه بايد راهكارهاى جديدى را به كار ببريم تا باز هم نشاط و شادى و معنويت را درون خانهها بيابيم.»
دكتر «فاطمه كاتب» پژوهشگر و استاد رشته معماري از سال 1360 و بعد از آن فعاليتهاى فرهنگى و آموزشى خود را شروع كرد و به عنوان نخستين بانوي رئيس دانشگاه، رياست دانشگاه الزهرا(س) را برعهده گرفت و توانست واحدهاى درسى رشته معمارى را به انجام برساند. در دانشگاه تهران نيز مسووليت دو دانشكده را در رشتههاى هنرهاى تجسمى و كاربردى عهدهدار شد. همچنين براى نخستينبار رشته صنايعدستى را در ايران پايهگذارىكرد.
وي بعد از چندين سال كه در فضاهاى آموزشى هنر و توسعه آن فعاليت داشت، براى اخذ مدرك دكترا به انگليس رفت و در آنجا هم به دليل سوابق آموزشى، براى نخستينبار رشته «مرمت ساختمان» را با همكارى دانشگاه پايهگذارى و واحدهاى درسى رشته معمارى را در كشورهاى مالزى و يونان برنامهريزى كرد و به همين دليل مدرك فوق تخصص (فيلوشيپ افتخارى) آن دانشگاه به او اعطا شد.
